Elke donderdag gaat die deur dicht
Op bijna de helft van zijn vergaderdagen vergadert de raad van Almere achter gesloten deuren. Geen achterkamertje, zegt de griffie. Pers Uit de Klei telde 375 agenda's en legde ze voor aan een bestuursrechtjurist: dit lijkt eerder op een raadscommissie, en die hoort openbaar te zijn.
Om kwart voor vier bel ik de raadsadviseur om me op te halen, anders kom ik niet binnen. Onderweg naar de zaal vertelt ze dat dit soort bijeenkomsten normaal in Buiten of Haven wordt gehouden, gewone vergaderzalen. Er wordt verbouwd, dus we gaan naar zaal De Heide. Toch een heidesessie, grap ik.
Bijna twintig mensen zitten in de zaal, voor een groot digitaal scherm. Achter dat scherm hangt een canvas met een boslandschap vol bloeiende heide. Op de agenda staat de ontwikkeling van het Stadsbos Almeerderhout. Een presentatie over een bos, voor een afbeelding van een bos.
De technische sessie is in Almere de normale gang van zaken. Uit een telling van Pers Uit de Klei blijkt dat er op bijna de helft van de vergaderdagen een gepland staat, alleen voor raadsleden en fractieassistenten. Almere werd er vorig jaar op aangesproken, tot in de Tweede Kamer aan toe. In het raadsseizoen daarna veranderde er niets. Dat het er in de agenda meer lijken te zijn geworden, komt doordat de griffie ze sinds april allemaal op één plek publiceert. De raadsgriffie bestrijdt dat dit achterkamertjes zijn: er wordt niet vergaderd en niets besloten, ambtenaren geven een toelichting.
Onder de voorwaarde dat er niet geciteerd wordt uit de technische sessie, mocht Pers Uit de Klei aanwezig zijn. "Een ambtenaar kan zich nooit verdedigen in een politieke arena", legt de raadsgriffie uit.
'Achterkamertjes'
In juni 2025 publiceerde De Stentor een vervolgonderzoek naar gemeenten die vergaderen in 'achterkamertjes'.[1] Het onderzoek rekende Almere tot de gemeenten die beraden zonder wettelijke grondslag, en de minister antwoordde dat openbaarheid de norm moet zijn.
Het eerste artikel van De Stentor hierover is van 24 juni 2023. Meerdere artikelen volgden en op 22 juni 2025 komt er een vervolgartikel waar Almere expliciet genoemd wordt. ↩︎
In het raadsseizoen daarna veranderde er niets aan dat aantal. Dat het er in de agenda meer lijken te worden, komt doordat de griffie ze sinds april allemaal op één plek publiceert.
De raadsgriffie betwist de term 'achterkamertjes'. Volgens hen is een vergadering besloten of niet: "We gaan niet een soort grijs gebied accepteren."
De raadsgriffie benadrukt dat de technische sessie geen raadsvergadering is, maar een bijeenkomst. Het ontstaan is praktisch, legt de raadsgriffie uit. Raadsleden hebben gemakkelijk toegang tot de ambtenaren en planden vaak gesprekken om meer van een onderwerp te leren. "Dus organiseren we een sessie in plaats van dat ieder voor zich naar die ambtenaar toestapt. Niks meer of minder dan dat."
De ambtelijke organisatie zit zelf voor en het college is niet aanwezig. Bij een technische sessie wordt geen verslag gemaakt. Er wordt wel een opname gemaakt, maar die is bedoeld voor raadsleden - als zij er bijvoorbeeld niet bij konden zijn - en voor een periode van vier maanden terug te kijken.
Politieke vragen horen niet thuis bij een technische sessie, zegt de raadsgriffie. "Die gaan naar het college." Daar is de raadsgriffie stellig over. "Een technische sessie mag nooit een noodzakelijke stap op weg naar een besluit worden."
Bij die technische sessie over het Stadsbos in De Heide werden er wel politieke vragen gesteld. De ambtenaren gaven geen antwoord en er gingen meerdere blikken naar de verslaggever. De raadsadviseur en een aantal raadsleden gaven bij het vragende raadslid aan dat politieke vragen geen plek hebben in de technische sessie.
Annemarie Drahmann, hoogleraar bestuursrecht aan de Universiteit Utrecht, ziet in dat moment een grijs gebied ontstaan. Dat er in een technische sessie politieke vragen worden gesteld, laat volgens haar zien hoe moeilijk het voor raadsleden is om die grens te bewaken.
'Alleen voor raadsleden en fractieassistenten'
In de agenda op Raad van Almere staat dat de bijeenkomst niet openbaar is en alleen bedoeld voor raadsleden en fractieassistenten. De griffie wijst op een eerdere journalist die toegang vroeg en deze kreeg. "Als er een vraag komt van de pers: prima, kom erbij, geen probleem. We doen er ook niet geheimzinnig over."
Het Reglement van orde van de raad van Almere kent twee routes. Artikel 24 laat het presidium technische bijeenkomsten organiseren en zegt niets over openbaarheid. Artikel 28 regelt de besloten vergadering juist tot in detail, maar volgens de raadsgriffie is een technische sessie geen besloten vergadering, omdat het geen vergadering van de raad is.
Wanneer is een bijeenkomst een raadscommissie?
Het ministerie van Binnenlandse Zaken zette in 2023 vier kenmerken op papier. Er wordt besluitvorming voorbereid, de bijeenkomst heeft een min of meer permanent karakter, een raadslid zit voor, en de fracties zijn evenwichtig vertegenwoordigd. Wie daaraan voldoet houdt geen informele bijeenkomst maar een raadscommissie, en die hoort openbaar te zijn.
De toets
Volgens de raadsgriffie mist de technische sessie drie van de vier kenmerken van een raadscommissie. Er wordt geen besluitvorming voorbereid, er zit geen raadslid voor, en van een evenwichtige afvaardiging van fracties is geen sprake: wie kan, schuift aan. "Zeker tot voor april konden heel vaak raadsleden ook niet aanwezig zijn in de middag. En dan is het jammer, maar helaas", zegt de raadsgriffie. Alleen over het vierde kenmerk, het min of meer permanente karakter, bestaat geen discussie: op bijna de helft van de vergaderdagen van de afgelopen twee raadsseizoenen stond een technische sessie gepland, en sinds april staat elke donderdag hetzelfde blok in de agenda.
Drahmann komt tot de omgekeerde conclusie. De aard van het overleg weegt zwaarder dan de vorm. Anders zou de bedoeling van de Gemeentewet eenvoudig te omzeilen zijn door iemand anders voorzitter te maken. Bij een technische sessie wordt feitelijke informatie gegeven over iets waarover later besloten gaat worden, stelt ze, en dat relateert aan de voorbereiding van besluitvorming. Dat alle raadsleden worden uitgenodigd weegt volgens haar zwaarder dan dat niet iedereen komt.
Haar conclusie: er wordt eerder aan drie van de vier criteria wél voldaan. Het enige kenmerk dat niet opgaat is dat er geen raadslid voorzit, en dat is precies het kenmerk waarmee de regel volgens haar te omzeilen zou zijn. Nieuw was dat standpunt niet. Toen De Stentor in 2023 een eerste ronde gemeenten onderzocht, zei Drahmann daar al: "Ik beschouw dit als besloten commissievergaderingen. Dit past niet bij de bedoeling van de wetgever."
De raad doet dit elders wel in de openbaarheid, meerdere keren per jaar. Als de accountant zijn verslag bij de jaarrekening toelicht of de ombudsman een rapport presenteert, gebeurt dat in een openbare vergadering. Ook daar presenteert iemand die geen politieke verantwoordelijkheid draagt en stellen raadsleden feitelijke vragen.
Drahmann legt er een vraag tegenover. Als het werkelijk een saaie technische sessie is, zonder debat en zonder inspraak, waarom dan niet gewoon openbaar? Er zullen weinig inwoners of journalisten komen, maar wie in de details geïnteresseerd is kan meeluisteren. Dat er geen livestream of notulen zijn, om de positie van de ambtenaar te beschermen, vindt ze begrijpelijk.
In Almere kan dat niet. De deur is dicht, tenzij je het vraagt en journalist bent. Donderdag om vier uur gaat die deur weer dicht.
Pers Uit de Klei woonde de technische sessie van 17 september bij, op verzoek en onder de voorwaarde dat er niet uit geciteerd wordt. Of de grens altijd zo strikt wordt bewaakt, of strikter werd bewaakt omdat er pers bij zat, is niet vast te stellen. Annemarie Drahmann kreeg de bevindingen en een conceptversie van dit artikel voorgelegd en reageerde schriftelijk.
Praat mee